Historia pieniądza w Polsce
Historia pieniądza w Polsce
Pieniądz jest to materialny lub niematerialny środek, który można wymienić na towar lub usługę, wynaleziony przez Fenicjan, którzy jako pierwsi bili monety. W czasach obecnych używana jest papierowa odmiana pieniądza (banknot). Emisją pieniądza na rynek zajmuje się Bank Centralny danego kraju.
Problemy z określaniem wartości przyczyniły się do rozwoju idei monety. Jej wynalezienie przypisuje się zarówno Fenicjanom (VII w p.n.e), jak i mieszkańcom Indii i Chin (prawdopodobnie kilka wieków wcześniej). Miały one formę cienkich prostokątnych blaszek srebrnych.
Czasy I Rzeczypospolitej i rozbiorowe
W XIV i XV w. złotym nazywano złote dukaty zagraniczne z obiegiem w Polsce, początkowo obliczane na 14 groszy. Uchwałą sejmu z 1496 r. ustalono kurs złotego na 30 groszy. Z biegiem czasu kurs ten - z uwagi na zmieniający się parytet ceny złota i srebra - nie utrzymał się. Wtedy ustaliło się określenie jednostki obrachunkowej równej 30 groszy (gr) jako złoty polski (złp) zwanej też florenem (fl). Natomiast złoty dukat otrzymał nazwę złoty czerwony.
Złoty pozostawał przez dłuższy czas jednostką wyłącznie obrachunkową.
Odrodzenie państwa w 1918 roku rozpoczęło trudny okres dla pieniądza. Olbrzymie emisje marki polskiej wskutek ówczesnej słabości finansów i gospodarki wywołały katastrofalny wzrost cen. Kres hiperinflacji położyła reforma pieniężna w 1924 roku. Wprowadzony wtedy złoty z ambitnym parytetem w stosunku do złota nie wytrzymał konfrontacji z rzeczywistością gospodarczą. Dopiero jego stabilizacja w 1927 roku umożliwiła przyjęcie parytetu, który przetrwał do wybuchu drugiej wojny światowej. W czasie wojny złoty okupacyjny był tylko polski z nazwy, ale służył finansowaniu niemieckiej machiny wojennej. Po wojnie znowu do obiegu wszedł złoty. Degradacja pieniądza w gospodarce socjalistycznej praktycznie sprowadziła złotego do roli skromnego pośrednika w realizacji bieżących transakcji wymiany. Proces reanimacji narodowego pieniądza rozpoczął się w 1990 roku. Niemałym kosztem została przywrócona pozycja złotego jako pieniądza solidnego, który znowu budzi zaufanie. Dzisiaj wiele już wskazuje na to, że czas złotego dobiega końca. W najbliższych latach naszym pieniądzem, wzorem wielu już innych krajów, stanie się pieniądz europejski - euro. To także ważny powód, aby właśnie teraz spisać zamknięte rozdziały historii monetarnej Polski.
Jak powstawały pierwsze polskie monety?
Zanim kawałek srebra lub innego metalu stał się monetą, musiał przejść w mennicy przez wiele etapów produkcyjnych aż do otrzymania stopu menniczego w formie niewielkich sztabek. Następny etap polegał na rozklepywaniu owych sztabek młotkiem na cienką blachę o przekroju odpowiadającym grubości monety. Z blachy tej mincerz wycinał krążki i przystępował do bicia monet za pomocą stempla menniczego, wyciskając po obydwu stronach krążka odpowiednie wyobrażenia. Ponieważ blacha nie zawsze była idealnie równa, stąd niektóre monety jednej emisji wykazują dość znaczne niedokładności pod względem wielkości, kształtu a nawet wagi.
Pieniądz jest to materialny lub niematerialny środek, który można wymienić na towar lub usługę, wynaleziony przez Fenicjan, którzy jako pierwsi bili monety. W czasach obecnych używana jest papierowa odmiana pieniądza (banknot). Emisją pieniądza na rynek zajmuje się Bank Centralny danego kraju.
Problemy z określaniem wartości przyczyniły się do rozwoju idei monety. Jej wynalezienie przypisuje się zarówno Fenicjanom (VII w p.n.e), jak i mieszkańcom Indii i Chin (prawdopodobnie kilka wieków wcześniej). Miały one formę cienkich prostokątnych blaszek srebrnych.
Czasy I Rzeczypospolitej i rozbiorowe
W XIV i XV w. złotym nazywano złote dukaty zagraniczne z obiegiem w Polsce, początkowo obliczane na 14 groszy. Uchwałą sejmu z 1496 r. ustalono kurs złotego na 30 groszy. Z biegiem czasu kurs ten - z uwagi na zmieniający się parytet ceny złota i srebra - nie utrzymał się. Wtedy ustaliło się określenie jednostki obrachunkowej równej 30 groszy (gr) jako złoty polski (złp) zwanej też florenem (fl). Natomiast złoty dukat otrzymał nazwę złoty czerwony.
Złoty pozostawał przez dłuższy czas jednostką wyłącznie obrachunkową.
Odrodzenie państwa w 1918 roku rozpoczęło trudny okres dla pieniądza. Olbrzymie emisje marki polskiej wskutek ówczesnej słabości finansów i gospodarki wywołały katastrofalny wzrost cen. Kres hiperinflacji położyła reforma pieniężna w 1924 roku. Wprowadzony wtedy złoty z ambitnym parytetem w stosunku do złota nie wytrzymał konfrontacji z rzeczywistością gospodarczą. Dopiero jego stabilizacja w 1927 roku umożliwiła przyjęcie parytetu, który przetrwał do wybuchu drugiej wojny światowej. W czasie wojny złoty okupacyjny był tylko polski z nazwy, ale służył finansowaniu niemieckiej machiny wojennej. Po wojnie znowu do obiegu wszedł złoty. Degradacja pieniądza w gospodarce socjalistycznej praktycznie sprowadziła złotego do roli skromnego pośrednika w realizacji bieżących transakcji wymiany. Proces reanimacji narodowego pieniądza rozpoczął się w 1990 roku. Niemałym kosztem została przywrócona pozycja złotego jako pieniądza solidnego, który znowu budzi zaufanie. Dzisiaj wiele już wskazuje na to, że czas złotego dobiega końca. W najbliższych latach naszym pieniądzem, wzorem wielu już innych krajów, stanie się pieniądz europejski - euro. To także ważny powód, aby właśnie teraz spisać zamknięte rozdziały historii monetarnej Polski.
Jak powstawały pierwsze polskie monety?
Zanim kawałek srebra lub innego metalu stał się monetą, musiał przejść w mennicy przez wiele etapów produkcyjnych aż do otrzymania stopu menniczego w formie niewielkich sztabek. Następny etap polegał na rozklepywaniu owych sztabek młotkiem na cienką blachę o przekroju odpowiadającym grubości monety. Z blachy tej mincerz wycinał krążki i przystępował do bicia monet za pomocą stempla menniczego, wyciskając po obydwu stronach krążka odpowiednie wyobrażenia. Ponieważ blacha nie zawsze była idealnie równa, stąd niektóre monety jednej emisji wykazują dość znaczne niedokładności pod względem wielkości, kształtu a nawet wagi.